Ka wehe i Rotorua ka puta i Rangiuru

Raimona Inia

2022-06-24T07:00:00.0000000Z

2022-06-24T07:00:00.0000000Z

NZME

https://communitynews.co.nz/article/281784222770233

KI ROTORUA

Ka mea a Te Koata me tika mā Rangiuru. He ara tawhito tēnei i takahia ai e ngā tūpuna, ka wehe i Rotorua ka puta i Rangiuru ki muri o Te Puke, ko te tuarua o ngā ara tawhito ko Te Kaharoa. Kai te āhua kitea tonutia a Te Kaharoa ināianei. Ko te ara mai Rotorua ki Maketu e haerehia nei e tātou te tangata mā motokā. Ko te tuatoru o ngā ara ko Te Haka a Te Uira. Kāore i mōhiongia kai whea tēnei ara engari nā te mea i tae tūreiti a Ngāti Pikiao ki te riri ki te āhua nei ka puta mai i te takiwā o Pukehina. Ko ngā matua i mā Te Kaharoa me te Rangiuru ka puta i Te Puke ki reira rātou huihui ai ka whakatika i kona te ope noho rawa atu i Papamoa e noho ana kia ahiahi i te ahiahi ka whakawhiti i Wairākei he wāhi kai te ākau o te moana, ka whakatehiwa te tauā toto ka whakawhiti i te repo ka karakia Maori ki Te Kopua, he piko o Kaituna, ka kōnihi haere te tauā ka tae ki Te Whakararauhe ki Otaiparia ka takoto. Ko te awa Kaituna kāore e rite nei tana āhua. He awa kōpikopiko nō te tau kotahi mano e iwa rau e rua tekau ka āhua whakahuringa te tinana o te awa e te poari o Kaituna kia kore ai ngā whenua e waipukengia, tuarua kia pai ai ngā whenua mō te mahi pāmu. Kāti – ko Te Tumu e tū ana. Ko te hunga mōhio ki te wāhi i tū ai tēnei pā kua mate noa atu. Kai te mau tonu ētehi o ngā tohutohu i ngā pakiwaitara me ngā kōrero tuku iho. E whakapae ana i whakatūria ai tēnei pā whakairo ki te oneone tahua tata iti nei ki te pūahatanga o Kaituna. He pā whakairo. E toru ngā ara e tomo atu ai te tangata ki te pā. Ko te pane, ko waenga me te huke. Ko te ara o te huke ko Te Paiaka. Kāore i mōhiotia ki ēra atu o ngā ingoa. Kātahi ka whakariterite i ngā ara i te pō ka takoto he matua, ka takoto he matua, ka takoto he matua. Ka rere a Kōpū ka rewa ngā matua ko te ara i a Ngāti Whakaue i uru tuatahi i te tanginga o te pū ka rere tūpou atu ngā matua ko Ngāti Whakaue i Maketu ka heke mai me Ngāti Te Takinga ko Taranui te kākākura nō roto i te pōkaitara a Ngāti nui tonu i Pukehina e haere ana, ko te ara i tai i a Tūhourangi ko te ara i waenga i a Ngāti Rangiwewehi. Ka nui rawa ngā tupapaku o Tūhourangi me Ngāti Rangiwewehi ki te ara o te riri. Ko Kanohimohoao i mate, ko Kahawai tētehi, ko Tareha he rangatira nō Ngai Te Rangi i mate, i pūhia ai. Ka whakahokia e Tūhourangi me Ngāti Rangiwewehi ko Hikareia me tana taiaha e hahau toa ana, ka mate haere a Ngai Te Rangi ki Te Paiaka e riri tonu ana a Haerehuka a Taranui a Te Pukuatua me ngā toa rau. Ka tae te nui o Ngāti Whakaue ki Papahikahawai ka āta whati te pā ka tae ki Te Tumu ka horo te pā whakairo. I te whatinga ka rere ngā rangatira ko Hikareia kua kaumatuatia e oma ana i te ākau ki Tauranga kai te whāia rawatia e ngā toa o Te Arawa ka patua i Wairākei. Ka mate. Ka tūtūngārahu ai te tauā toto, ka tahuna ngā tupapaku ka whati te tauā ka hoki ki ngā roto moana. Ko Ngāti Pikiao i haere ki Mōtītī kawe riri ai ko te take he whakamā ki te korenga e tae ki Te Tumu.

en-nz