He kakanō i rūia mai i Rarotonga

2022-01-14T08:00:00.0000000Z

2022-01-14T08:00:00.0000000Z

NZME

https://communitynews.co.nz/article/281762747615884

KAHU KI ROTORUA

Kāre e tino kītea ana te wairua kapakapa o Te Whakarewarewa, The Living Village inākuanei, i tū ai ia hei wāhi whakakitenga mā ngā turuhi o te ao. Nā te mate urutā tonu i pēnei ai. E rere mokemoke nei ngā wai o te Puarenga i te korenga o te hunga ruku-kapa, kai whea kē ngā tamariki e takoto kau ana i te piriti me ō rātou tāora? Ka rua, kai whea hoki ngā ngeru o te pā? Kua aua noa atu te katoa. Otīā, whakawhitia e koe te piriti ka mā te rori o Tukiterangi ki te whare karakia Katorika ka rangona ai ōu taringa i ngā reo korokī o te iwi nei o Tūhourangi Ngāti Wāhiao e pāorooro kau ana. Nā tā rātou tū rangatira i Te Matatini ki te Ao 2019 ka kaha whakaritea e te kapa mō te whakataetae Matatini 2021 ki Tamaki Makaurau. Pāpā te whatitiri, hihiko te uira, ka patua tātou e te mate urutā, ka whakakorengia te Matatini ka hikina ki te tētehi anō tau. Ka tū Te Matatini a te Pepuere a te tau e rua mano, e rua tekau mā toru ( kia kaha mai!). Engari ko te mahi nui ko te manaaki i te wairua o te kapa kia kōtahi tonu ai te tukinga o te manawa. Ka hui te kōmiti nui rokohanga atu he kaupapa whakahikihiki wairua ka tū ki Rarotonga, ko te hui ahurei o Te Maeva he kaupapa whakamihi i te mana rangatira o ngā Kuki Airani. “He kaupapa whakakōtahi i tā mātou kapa haka, ko te pae tawhiti ko te kawe atu i tētehi pahi kapa haka e toru tekau o ngā tangata haka hai te hiku o te marama o Hūrae nei’ hai tā Milly Ruaporo tētehi o ngā ikaā-whiro e whai whakapapa nei ki a Ngai Te Arawa me ngā iwi o ngā Kuki Airani. ‘ Ko ahau tētehi o ngā kaumātua o te pahi” – hai tā Milly. Kua puta te reo pāoho ki ngā iwi huhua o Poronēhia me ngā iwi taketake o te ao whānui. ‘ Ko te tikanga ka kapa haka hoki ai mātou, kai te kawea hoki ngā tamariki hei whakapakari hoki i a rātou ki te tū – ko tēnei mea te whānau te uho o tā mātou haka’. Ko ngā konohete nei ka tū i te pā he āwhinatanga i a mātou ki te pena pūtea e noho ngātahi nei me tā rātou poutautoko, the Village Tours. He wā whakakōtahi anō i a rātou ka rua, he wā whakapakari hoki i tō rātou mōhiohio ki ngā waiata whakangahau hāunga ngā waiata ka waiatangia e rātou ki te ātamira. Ae, he kaupapa penapena pūtea, engari he awhina hoki i tō rātou pā he whakangāhau atu ki te tini manuwhiri ka ū mai ki tō rātou kāinga. Hāunga te kapa haka ko ētehi atu o ngā mahi manaaki manuwhiri ko te hakoke a pahikara-e, me te whakahope atu ki tētehi o ngā pou arataki māna te pā e whakakōrero. Kai te whārangi ipurangi o te pā o Whakarewarewa katoa ngā whakamaramatanga. Ko tētehi atu o ngā kaupapa penapena pūtea kua oti noa atu e te whānau ko te tohatoha atu kia kotahi mano e rima rau o ngā hangi ki te hāpori he kaupapa tautoko i te pūwero mate urutā ā motukā kua pahemo atu nei. Hai tā te pou whakahaere me te tiamana o te kōmiti nei a Watu Mihinui, he tino waimarie nō te kapa kia riro mai i a rātou tēnei kirimana he mea ngāwari hoki ki te tunu i ngā hangi i ngā waiariki o te pā. Kāore anō kia puta noa atu tēnei kapa i Aotearoa nei hei kapa, ko te take i whakaarongia ai a Rarotonga he mea ngāwari kau, tirohia te whakapapa me ngā pūrākau o te kāinga kai reira te pūtake – nō ngā moutere tātou, nō Poronēhia, ā, nō Rangiātea. ‘ He kaupapa whakawhanaungatanga hoki tēnei kia kāua ai tātou e matata”. ‘ Mātua hoki e pūare kau ana a Rarotonga, he ahakoa te ngārara mate urutā e hāereere nei’. He ahakoa i whakatūria ai tēnei rōpū i te tau kotahi mano e iwa rau e waru tekau mā rima kai te whakapau kaha tonu rātou ki te pena pūtea. Ka mana ai tēnei hiahia o rātou i ngā konohete hei tā Watu Mihinui, ‘ he mea Māori noa tēnei āhuatanga ki a mātou’. “He huihuinga whakamaumāharatanga kē tā mātou konohete tuatahi inā rawa te roa e noho wehe ana mātou ko te Oketopa o te tau tawhito kē te wā i kitekite nei tātou i a tātou – hari koa ana te ngākau’. ‘ He ahakoa hoki kai te pēke ētehi moni, ko te tikanga ki tēnei haerenga me whakatakotoria e rua rau tāra e ia tangata e ia tangata , he mea kore whakahoki atu ki te tangata tuku, kāti, ko te take o te pena pūtea kia ora ai o tātou pūkoro- mā te whakarite tika te waka ka tere.” i Nā Raimona Inia tēnei pūrongo i whakamaori Ko ngā kaihaka ēnei nō te Kapa Haka ō Tuhourangi-ngāti Wāhiao e whakangahau atu ana ki ngā manuhiri nō ngā hau ē whā

en-nz